Mevsim Geçişlerinin Psikolojimize Etkileri Nelerdir?

Mevsimsel Depresyon (Mevsimsel Affektif Bozukluk)

Havaların soğuması, günlerin kısalması ve güneş ışığının azalması… Sonbahar ve kış ayları geldiğinde birçok insanın ruh halinde değişiklikler yaşaması hiç de şaşırtıcı değildir. Kimi için bu dönem sadece daha fazla uyuma isteği ya da biraz yorgunluk anlamına gelir. Ancak bazı kişilerde bu değişimler her yıl tekrar eden bir depresyon tablosuna dönüşür. Bu durumun bilimsel adı Mevsimsel Affektif Bozukluk (MAB), günlük hayatta bilinen adıyla ise mevsimsel depresyondur.

Mevsimsel depresyonun en belirgin özelliği, belirtilerin yılın belli dönemlerinde ortaya çıkması ve diğer zamanlarda tamamen kaybolmasıdır. Özellikle Kasım–Şubat ayları arasında depresif belirtiler yoğunlaşır, ilkbahar ve yaz aylarında ise kişi normale döner. Tanı için bu döngünün en az iki yıl arka arkaya tekrarlaması gerekir. Yani kişi her kış depresyona girer, bahar geldiğinde toparlanır.

Belirtiler çoğu zaman günlük hayatı oldukça zorlaştırır. Enerji düşüklüğü, sürekli uyuma isteği, karbonhidratlı yiyeceklere aşırı yönelme, kilo artışı, konsantrasyon zorluğu ve sosyal hayattan geri çekilme en sık gözlenen belirtilerdir. Kimi zaman bu tabloya yoğun kaygı da eşlik edebilir. İlginç bir şekilde, bazı kişilerde bahar aylarıyla birlikte hipomanik (aşırı canlı, enerjik) dönemler de görülebilir.

Peki neden kış aylarında bu kadar belirginleşir? Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, güneş ışığının azalması en önemli etkenlerden biri olarak kabul edilir. Günler kısaldıkça vücudun biyolojik saati yani sirkadiyen ritmi bozulur. Karanlığın artmasıyla melatonin hormonu yükselir ve bu durum kişide daha fazla uykuya meyil, halsizlik ve isteksizlik yaratır. Aynı zamanda güneş ışığının azalmasıyla serotonin seviyeleri düşer; bu da depresif duyguların yoğunlaşmasına yol açar. Araştırmalar, özellikle kışların uzun ve karanlık geçtiği kuzey ülkelerinde mevsimsel depresyonun çok daha sık görüldüğünü ortaya koymuştur.

Klinik olarak tablo genellikle Kasım–Şubat ayları arasında ortaya çıkar ve Mart–Nisan aylarında günlerin uzamasıyla birlikte belirgin bir düzelme gözlenir. Ancak bu geçiş döneminde bazı kişilerde hipomanik yani aşırı enerjik ve taşkın ruh halleri de görülebilir. Mevsimsel depresyon yalnızca duygusal durumu etkilemekle kalmaz; iş performansında düşme, uyku düzensizlikleri, sosyal ilişkilerde zorluklar ve sürekli halsizlik gibi birçok alanda yaşam kalitesini aşağı çekebilir.

Neyse ki mevsimsel depresyonla baş etmenin etkili yolları vardır. Bunların başında ışık tedavisi gelir. Sabah saatlerinde uygulanan yoğun parlak ışık, vücudun biyolojik ritmini yeniden düzenlemeye yardımcı olur ve birçok kişide olumlu sonuç verir. Bunun yanı sıra düzenli egzersiz yapmak, açık havada vakit geçirmek, dengeli beslenmek ve psikoterapi desteği almak da oldukça faydalıdır. Daha ileri vakalarda ise psikiyatrist kontrolünde ilaç tedavisi gündeme gelebilir.

Kısacası mevsimsel depresyon, sadece “kışın biraz keyfim kaçıyor” diyerek geçiştirilecek bir durum değildir. Her yıl yinelenen, kişinin enerjisini, ruh halini ve sosyal yaşamını ciddi şekilde etkileyen bir bozukluktur. Ancak unutulmamalıdır ki bu tablo kader değildir. Doğru tanı ve uygun tedavi ile kış aylarını çok daha sağlıklı ve dengeli geçirmek mümkündür. Eğer siz de her kış kendinizi yorgun, mutsuz ve isteksiz hissediyorsanız, bunun yalnızca mevsimin getirdiği geçici bir hal olduğunu düşünmeyin; gerekirse profesyonel destek almayı ihmal etmeyin.

Suadiye Psikoterapi | Bağdat Caddesi

Bağdat Caddesi’nde yer alan Suadiye Psikoterapi, alanında uzman ekibiyle danışanlarına profesyonel ruh sağlığı hizmeti sunmaktadır. Merkezimizde, Psikiyatrist Dr. Turan Çetin ve Klinik Psikolog Beste Bektaş, bilimsel temellere dayalı terapi ve danışmanlık yaklaşımlarıyla hizmet vermektedir.

Psikoterapi, psikiyatri desteği ve bütüncül ruh sağlığı çözümleri için bizimle iletişime geçebilir, güvenli bir terapi süreci için randevu alabilirsiniz.