Uyku Neden Önemlidir?

Geçmişte uyku uzun süre pasif bir durum olarak görülüyordu. İnsanların uyanıklık hâlinin beyin aktivitesiyle ilişkili olduğu, uykunun ise bu aktivitenin durmasıyla ortaya çıktığı düşünülüyordu. Oysa son yıllarda yapılan araştırmalar, uykunun sandığımızdan çok daha aktif bir süreç olduğunu gösteriyor. Beyinde gerçekleşen karmaşık değişimler sayesinde uyku, kendi içinde farklı evrelere ayrılan bağımsız bir süreçtir.

Uykunun beş evresi vardır: biri REM (Rapid Eye Movement – Hızlı Göz Hareketleri), diğer dördü ise NREM (Non-Rapid Eye Movement) uykusudur. NREM kendi içinde dört aşamaya ayrılır ve bu aşamalar gece boyunca sürekli tekrar eder.

Bir uyku döngüsü yaklaşık 90–120 dakika sürer. Sağlıklı bir birey bir gecede ortalama 4–6 uyku döngüsü yaşar. Uykuya daldıktan 1,5–2 saat sonra ilk REM evresi başlar. Gecenin ilk yarısında derin uyku, yani delta uykusu baskındır. Bu dönem bedenin fiziksel olarak yenilenmesi için çok önemlidir. Gecenin ilerleyen saatlerinde ise REM süreleri uzar. Bu dönem, rüyaların yoğunlaştığı ve zihinsel süreçlerin düzenlendiği evredir.

Uyanıklık sırasında beyinde alfa dalgaları (8–13 Hz) görülür. Gözler kapandığında bu dalgalar daha belirginleşir. NREM uykusu toplam uykunun %75–80’ini oluşturur. Özellikle ilk evre (uykuya geçiş evresi) toplam uykunun %3–5’ini kapsar. REM uykusu ise düşük genlikli beyin dalgaları, hızlı göz hareketleri ve kasların tamamen gevşemesiyle (atoni) karakterizedir.

Uyku sadece dinlenmek için değil, hem bedensel hem de ruhsal sağlık için kritik bir ihtiyaçtır. Düzenli ve kaliteli uyku, gün içinde karşılaştığımız stresle baş etme gücümüzü artırır, duygularımızı dengeler ve yaşam kalitemizi yükseltir.

Yapılan araştırmalar, yeterince uyuyan kişilerin öğrenme, dikkat ve hafıza süreçlerinde çok daha başarılı olduğunu gösteriyor. Bunun nedeni, beynin uyku sırasında gün boyu öğrendiklerimizi işlemesi ve belleğe kaydetmesidir. Özellikle REM uykusu, yaratıcılık ve problem çözme becerileri için kritik bir role sahiptir.

Bunun yanında uyku, beden için de tam bir onarım sürecidir. Derin uyku evrelerinde bağışıklık sistemi güçlenir, hücreler yenilenir, metabolizma dengelenir. Düzenli uyku; kalp ve damar sağlığını destekler, hormonların düzenli çalışmasına katkı sağlar ve güçlü bir bağışıklık sistemi için temel oluşturur.

Yeterli uyku alınmadığında ise yalnızca yorgun hissetmeyiz; aynı zamanda anksiyete, depresyon ve dikkat sorunlarıgibi ruhsal sıkıntılar da görülebilir. Uzun vadede uyku eksikliği obezite, diyabet ve kalp hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarıyla bağlantılıdır.

Yakın zamanda genç yetişkinler üzerinde yapılan bir araştırma da bu tabloyu destekler nitelikte. Uyku sorunlarının (özellikle uyku–uyanıklık ritmi bozuklukları ve uyku borcu) ve psikolojik esneklik düzeyinin, hem fiziksel hem de ruhsal iyi oluş üzerinde belirleyici olduğu bulunmuştur. Bulgular; fiziksel semptomların daha çok uyku problemleriyle, ruhsal iyiliğin ise hem uyku düzeni hem de psikolojik esneklikle ilişkili olduğunu göstermiştir. Yani genç yaşta sağlıklı bir uyku rutini kazanmak ve psikolojik esnekliği geliştirmek, uzun vadede koruyucu bir etki yaratmaktadır (Ishii, Hakoda, & Okajima, 2025).

Kısacası, uyku bir lüks değil; zihinsel berraklık, duygusal denge ve fiziksel yenilenme için vazgeçilmez bir ihtiyaçtır. Sağlıklı bir yaşam tarzının en önemli parçalarından biri, düzenli ve kaliteli uykudur.

Kaynakça

• Ishii, M., Hakoda, M., & Okajima, I. (2025, September 12). Impact of sleep and psychological flexibility on young adults’ physical and mental well-being. Research Square. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-7512649/v1

Suadiye Psikoterapi | Bağdat Caddesi

Bağdat Caddesi’nde yer alan Suadiye Psikoterapi, alanında uzman ekibiyle danışanlarına profesyonel ruh sağlığı hizmeti sunmaktadır. Merkezimizde, Psikiyatrist Dr. Turan Çetin ve Klinik Psikolog Beste Bektaş, bilimsel temellere dayalı terapi ve danışmanlık yaklaşımlarıyla hizmet vermektedir.

Psikoterapi, psikiyatri desteği ve bütüncül ruh sağlığı çözümleri için bizimle iletişime geçebilir, güvenli bir terapi süreci için randevu alabilirsiniz.